NCR Literair 1997

Juryverslag laureaat

Dames en heren,

Het was geen gemakkelijke taak om uit vijf boeken, die onderling zeer verschillend zijn, en die stuk voor stuk uitmuntend zijn in hun soort, een winnaar te kiezen. Uiteindelijk heeft de jruy gekozen voor een boek dat met opvallend veel vakmanschap is gemaakt, en dat getuigt van een zorgvuldige en doordachte omgang met de taal. De taal is in deze roman overigens niet alleen het middel waarmee gebeurtenissen, gedachten en gevoelens worden verwoord, maar is tegelijk een dragend motief in het verhaal. Van in zijn jeugd werd het hoofdpersonage geconfronteerd met de taal, met de juistheid of de fouten ervan, wanneer hij voor zijn vader, die drukker is, proeven moet nalezen. Die obsessie voor taal, die gevoeligheid voor wat taal kan onthullen of verhullen, bljift hem sindsdien bij, ook in zijn omgang met anderen, in zijn beroep en uiteraard in zijn schrijverschap. De stijl en het taalgebruik van het bekroonde boek vallen dan ook op door een unieke mengeling van verfijnde en bestudeerde formuleringen met anderzijds soms baldadige, verrassende, maar ook bevrijdende doorbrekingen daarvan.

Even doordacht en bewerkt als het taalgebruik, is de structuur van de roman, waarin heden en verleden, schrijven en herinneren in elkaar overlopen. Je zou kunnen zeggen dat de talen en de teksten die het hoofdpersonage constant omringen, die zijn leven beheersen, door elkaar heen en tegen elkaar op gaan klinken. Zij overspoelen de ik-persoon, die er alleen maar kan aan ontsnappen door ze op te schrijven en ze structurerend te beheersen.

Het is geen licht boek, de problematiek die erin aangesneden wordt reikt naar de diepte van het bestaan en het hoofdpersonage is gekweld, zwaarmoedig en bijwijlen depressief. Maar die loodzware ernst wordt geregeld doorbroken door humor en ironie, wanneer de ik-persoon, die tevens televisiejournalist is, zichzelf en zijn omgeving, de status van Bekende Vlaming, relativeert en doorprikt.

Dames en heren, het is natuurlijk al lang duidelijk, de winnaar van de NCR Literair Prijs 1997 is Bavo Claes met Kraai.